Margarita

Lembrades como era o Redes daqueles tempos? Digo “tempos”, porque xa non son capaz de discernir límites no continuo do meu pasado remoto. E o de remoto non é capricho nin recurso literario, e que xa case fai cincoenta anos. O Redes das galiñas polas rúas, o do cheiro a patexo e a brea, o das tarrafas e as redes amoreadas no “muelle”, o da Area Morta coa caseta e as pedras, mesmo o dos cagallóns aboiando nas amarras, o das rúas enlamadas e as noites sen farois, o do Pósito e a barbería, o dos caldeiros que iban e viñan á fonte, da fonte; o da tenda de Marilola e o bar de Emilita, o dos polos de Pepsi e as bolas de san Vicente, o dos veráns luminosos e os guateques, o dos xogos no Carballo e as xuntanzas no Casino, o de Pindanga e Almería, o da escola de Margarita.

A escola de Margarita tiña tres aulas: a de Bartolo -que era un monicreque de cartón ou madeira, deses que levantaban as pernas e os brazos a un tempo ao tirarlles da corda-, a da actual Pousada e a do estanco -arriba, na rúa do medio-. A mellor era a da Pousada, sempre iluminada. Os pupitres eran individuais e estaban pegados á parede, en liña, coma quen di. Un deles era maior cos outros, o que chegaba antes sentábase nel. Recordo a impresión que me producía ver chegar o Marengo ao peirao. Xa desenrolara por aquel entón a curiosa habilidade de pasmar, é dicir, a de estar en dous sitios ao mesmo tempo sen estar de certo en ningún deles. Mentres o meu corpiño de catro anos ficaba “atracado” na escola, a miña imaxinación surcaba o mar inmenso suspendida na cuberta do Marengo.

Fai tanto tempo, era tan pequeno, que non sei se fiarme moito dos meus recordos. Pero que remedio, é todo canto teño.

A mesa de Margarita estaba á altura das escaleiras que subían ao piso alto da Pousada, antes da última reforma; os nosos pupitres estaban pegados ás paredes do fondo -onde a barra- e do frente –onde as ventás- . Non recordo se tiña encerado. A verdade é que só lembro as lecturas do “Rayas”. Chamábanos e alí, ao seu carón, líamos o que nos mandaba. Tampouco lembro que pegase, non sei se tiña vara. Entrábamos na Pousada pola rúa do medio, e, as veces, cando chegábamos moi cedo, mandábanos pasar a unha cociña que tiña o chan de terra. Alí esperabamos mentres preparaba o seu almorzo e o recendo da cascarilla enchía o escola enteira.

Moitos non debiamos ser, porque cando tiña que atender o estanco levábanos con ela. Alí, debaixo do mostrador -aínda non sei como- facíamos as contas e as caligrafías do Rubio. Alí, acubillados entre a madeira e os seus inmensos faldóns negros.

Non digades que non eran tempos cheos de maxia aqueles!

Adeus, infancia.

Pantasmas no faiado

Era aquel un tempo escuro, de luz de vela e candeeiros. Teño gravada a imaxe da miña avoa embutindo chourizos ao carón da bilbaína unha noite de outono en que, como tantas outras, a luz de centovinte perdérase no transformador da fonte e agardaba a que Angel dise con ela. 

De neno tiña moito medo á escuridade. Non me deitaba sen mirar embaixo da cama, procuraba non deixar nada fora das mantas e escudriñaba as sombras ata que o sono me vencía. Unha noite tódolos meus medos chegaron de sócato e agocháronse conmigo entre as sabas, alguén ou algo andaba polo faiado. Uns pasos baixaron polas escaleiras, avanzaron polo corredor, entraron na habitación, rodearon o leito do meu irmán, achegáronseme. Logo xa non lembro nada. Como se a brétema cubrise de súpeto a miña conciencia, como se esta esvarase e, nunha caída de vértixe, se precipitase nun abismo de tebras e silenzos. O día seguinte, e moitos outros despois, repetiuse a mesma secuencia, os mesmos pasos, o mesmo percorrido e, ao cabo, a mesma escuridade e silenzo. Aínda non entendo de onde sacou o enxeño aquel neno de seis anos, pero o certo é que artellei un sinxelo pero efectivo mecanismo para cazar pantasmas. Un día decidinme a rematar con aquilo dunha vez e para sempre. Esperei a que durmise o meu irmán, collín unha corda e ateina as patas das dúas camas. Non sei se foi pola seguridade que me proporcionaba o trebello, pero o certo é que aquela noite durmín máis profundamente que ningunha outra. Non escoitei os pasos no faiado, nin oín como baixaban as escaleiras, avanzaban polo corredor, entraban na habitación, rodeaban o leito do meu irmán e... non escoitei nada diso, pero si o estrondo que produce un corpo pesado ao caer no chan de madeira do meu cuarto. Primeiro foron os queixidos, logo as luces acendéndose, a estraneza duns e outros, as preguntas sen respostas, un biquiño, un "a durmir" e logo o sono, a apacible noite dun sono sen medos.

Preguntarédesvos que foi da pantasma. Estaba no faiado da miña fantasía, onde estivera sempre. Agardábades outra cousa?. Que quen caeu entón na trampa? 

Ao escoitar o barullo espertamos todos, meu irmán acendeu a luz e vimos ao meu pai fincado no chan todo ao longo. Ergueuse magoado e preguntounos quen puxera aquela corda, non esperou pola resposta. Deume un bico, como tódolos días, apagou a luz e marchou sen facer ruído a coller o autobús obreiro, coma sempre.

Unha de corvos

Dis que non hai peor corvo que o que non aprendeu a voar. Eche ben certo.

Era malo, para min que era malo; eu polo menos só o coñecín sendo malo. E xa non me refiro a como se poñía as veces mentres oficiaba, que aquilo si que era un espectáculo, pero de moito carallo. Un non sabía o que facer nin onde meterse. Bueno, o certo é que naquel entón un era aínda moi novo. Recordo como, mentres alzaba o cáliz despois de papar a hostia, comezaba a babexar e ao pouco derrubábese como un pelouro no chan. Non, non era malo por iso. Iso non podía evitalo. Pero hai cousas que si podía evitar.

Non sei o que lle pasaba pola cabeza cando se agochaba polas noites nos foxos do Regueiral ou tralas árbores para asustar á xente. Non sei tampouco que cousa tan grave podiamos ter feito os nenos do catecismo para que nos secuestrara na igrexa sen deixarnos sair ata que iban por nós as nosas nais, nin entendo como se lle ocorría collernos a pelota mentres xogabamos no cruceiro para obrigarnos a axudalo a da-la misa. Era túzaro, e non porque fose de Boimorto, ainda que iso seguro que non axudaba moito. Segundo din, cando chegou a Redes veu acompañado por unha chea de veciños e un deles achegouse ao mar e abaixouse para tocalo. ¡E molla!, dixo. É probable que non sexa certo, e si é certo é moi posible que aquilo non fora máis cun comentario de coña, para facer a graza. Pois iso, que non se trata de quitarlle a pel aos de Boimorto, que el era túzaro porque si, e xa está. Era túzaro e bo non era. Como cando me tirou á cabeza non sei que cousa dura como unha pedra e por pouco non me leva un ollo con ela.

Alí onde houbera unha lea estaba o condanado. Ata parece que iba tras delas. Entre as cousas que se fixaron na miña maltreita memoria de vello está aquela escea -non sei se pintoresca ou grotesca – na que Pilarita berráballe dende o forno –como só Pilarita sabía berrar, que sabía moito- mentres el subía pola estrada volvéndose a cada pouco para contestarlle, non sei o que nin sobre que cousa. E todo isto diante de tododios -que é Un como sabedes, e dis que está en todas partes ao mesmo tempo-.

E como Deus el tamén semellaba estar en todas partes –non puiden comprobar se como Aquel tamén el “ao mesmo tempo”-. Moitos anos despois de que marchara de Redes, no 82 ou 83, atopeino excomulgando a destro e sinistro nun pub de Compostela. Erguía a man e baixabaa como indicando dous camiños: o da salvación e o do castigo eterno. Si, non daba creto, alí estaba el co seu inferno.

Pegaso

Non estamos sós. Hai alguén aí fora. Chegan do espazo exterior e acubíllanse no máis íntimo da nosa existencia, no fondo escuro da nosa conciencia, das lembranzas máis queridas, dos máis desacougantes pesadelos. Chegan un día e quedan para sempre. As veces teñen rostro e nome, outras veces son só como lenes rozadelas na alma. 

 

Estaba alí agochado, sempre estaba. Aínda que non o vira sabía que estaba alí, tras o muro baixo que pechaba a finca, agardando. Chamábanlle Pegaso. Foi pasando o tempo e o terror que me inspiraba mudou ata converterse nunha presenza triste e agarimosa. Podía imaxinalo tras o muro, vendo pasar os días, a xente, os cans; sempre dende o outro lado, sempre só. Ata que a soedade e o devalar monótono do tempo fíxoselle insoportable. Farto de ver a vida pasar, saltou Pegaso cara a vida. Foi só un intre, pero tan intenso e fermoso que por unha vez sentíuse vivo. Só un intre, unha eternidade, e a corda tensouse de sócato.

Escoitádesme?

Edén

Eu vivía nunha casa onde aniñaban as anduriñas, onde as mazorgas de millo penduraban do teito como grilandas de fantasía, onde medraban os carranchiños ata converterse en graves porcos enfeitizados entre o estrume do cortello. Eu tiña un can que escorrentaba ós parrulos, e pitos amoreados á calor das lámpadas. Tiña galos que anunciaban amenceres e galiñas á procura de tesouros soterrados. Eu tiña, pero xa non teño, coellos que comían fiuncho e miraban de reollo. Tiña pavos que, dende a altiveza esquiva dos seus minaretes, agardaban sen saber que agardaban. Eu vivía no paraíso.